Bu gecenin menzili (durağı)

Ay bu gece yirmi sekiz menzilin on altıncı durağındadır: Zebânâ, yani iki kıskaç, iki arada kalmak. İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme'de Ay'ın hızlı hareketiyle on iki burcu yirmi sekiz günde dolaştığını, her gece bir yıldızla hizalandığını ve o yıldızın bir menzil sayıldığını bildirir. Gök her gece başka bir kapının önünde durur; insan da öyle.

Zebânâ menziline düşen gece, kişi iki çekişin arasında kalır. Bu çekiş dışarıda değil, içeridedir. Biri der: "Kal", öbürü der: "Git". Biri der: "Söyle", öbürü der: "Sus". Seretân (Yengeç) burcu zaten iki kıskacın burcudur; bugün bu iki kıskaç birbirine ayna tutar. Kendi içindeki ihtilâfı görürsün; ama görmek, halletmek değildir. Görmek, önce durmaktır.

Bu gece sen iki hâl arasında asılı duruyorsun: geçmişe ait bir özlem ile geleceğe ait bir korku arasında. İkisi de şimdiyi tutamaz; ikisi de seni iki yana çeker. Zebânâ'nın sırrı şudur: kıskaçlar sıkıştırmaz, tutar. İki arada kalmak bazen çözülme değil, olgunlaşmadır.

Seretân'ın tabiatı: su burcunun derin ve tutuk karakteri

Seretân (Yengeç) burcunun tabiatı soğuk ve rutubetlidir: su üçlüsünün ilkidir. İbrahim Hakkı Hz. su burcunun derinliğini bildirir; su yüzünden görünmez, dibin ne olduğu belli olmaz. Sen de öylesindir; yüzünden okunamazsın. Bir lâfı duyarsın, ama o lâfın senin içinde on yıl yaşayacağını karşındaki bilemez. Suyun kerameti şeklini dayatmamasıdır; sen de herkesin yanında başka olursun, ama bu başkalık rol değil, sudur: sıvışırsın, akarsın, duramazsın.

Soğuk tabiat, içinde karar ettiğin şeyi dışarıya yavaş çıkarır. Söylemen gereken cümleyi üç gün sonra söylersin; söyledikten sonra da "keşke söylemeseydim" dersin. Suyun suçu budur: taşmayı önceden görür, ama kendine söylemez. Rutubetli tabiat ise ıslanmaktır; her şeyi üzerine alırsın, ama bu almak fedakârlık değil, ıslanmadır. İstesen de istemesen de bulaşır; sonra silip silip kurumaya çalışırsın, ama su leke bırakır.

Seretân, İbn Arabî Hz.'nin Harflerin İlmi'nde munkalibe (dönüşen) burçlardan sayılır. Munkalibe, eşikte durmaktır: bir mevsimden öbürüne, bir hâlden öbürüne geçiş. Sen hep böylesindir; ne oraya tam yerleşirsin, ne buraya. Geçiş burcunun kaderi sabit kalmamaktır; ama sabit kalmayanın gücü de budur: o her duruma uyar. İbrahim Hakkı Hz. munkalibe burçların eşik durduğunu söyler; eşik iki âlemin arasıdır. Sen hep eşiktesindir; ne içeride rahat edersin, ne dışarıda. Eşikte duranın ayağı yorulur, ama o her iki tarafa da bakar.

Madenin gümüştür; gümüş yumuşak, bükülebilir, kolay işlenir. Sen de öylesindir; ama bu yumuşaklık bazen şekilsizlik gibi görünür. Gümüş kırılmaz, eğilir; sen de kırılmazsın, eğilirsin. Ama her eğilen geri doğrulmaz; bazen eğilirsin, kalırsın. Gümüş aynı zamanda ayna tutandır: parlatılırsa yüzü gösterir. Sen de öylesindir; birileri seni cilalamadıkça kendi yüzünü göremezsin. Yalnız bırakıldığında kararmaya başlarsın; kararan gümüş görünmez olur.

Yıldızın Kamer (Ay)'dir; Ay hızlı ve değişkendir, on iki burcu yirmi sekiz günde dolaşır. Sen de hızlı değişirsin, ama bu değişim dışarıdan görünmez; içinde olur. Bir gün neşelisin, bir gün kederli; ama her ikisinde de aynı yüzle durursun. Kamer (Ay) gölgeyi yönetir; gölge gündüzün tersidir. Senin asıl hayatın gölgede yaşanır: geceleyin düşündüklerin, kimseye söylemediklerin, uyanıkken gördüğün rüyalar. Gündüz seninle konuşan, seni tanıdığını sanır; ama o yalnızca yüzeyini görmüştür.

Su burcunun çelişkisi şudur: herkesin derdini dinler, ama kendi derdini anlatamaz. Anlatamama, kelime bulamama değildir; anlatmanın bir yararı olmadığını bilmektir. Sen şunu öğrenmişsindir: insanlar dinlemez, konuşmak için sıra bekler. Bu yüzden susmayı tercih edersin; ama bu susma büyüklük değil, yorgunluktur. Rutubetli tabiat sözcüğü nemlendirir; senin sözün uzun süre durur, çabuk unutulmaz. Ama bu bir kuvvet değil, bazen yüktür: söylediğin cümle yıllarca karşındakinin aklında kalır, sen de o cümlenin esiri olursun.

Seretân (Yengeç) burcunun sırrı hatırada saklıdır. Sen geçmişi taşıyan birisisin; unutmak istesen de unutamazsın. Soğuk tabiat dondurandır; hatıralar sende buz tutar. Yirmi yıl önce söylenmiş bir lâfı bugün hatırlarsın, hatırladıkça yeniden acıtır. Bu acı intikam isteği değildir, sadece hatıranın vefasıdır. Sen vefayı hatırayla gösterirsin; ama hatıralı olmak bazen geçmişte kalmaktır. Suyun hareketi geriye doğrudur: nehir denize akar, sen de geçmişe. İleriye bakmak sana zor gelir; çünkü ileri bilinmez, geçmiş ise ezberlenir.